Synchroon en Maarsen Groep kochten de voormalige Quaker Oats-fabriekslocatie in Rotterdam. In Den Haag kostte het tien jaar om het project KJ van tender tot oplevering te brengen. Directeur Tobias Verhoeven vertelt Vastgoeddata wat hij in die plekken ziet, wanneer hij bereid is risico te nemen en wat er na oplevering voor een buurt moet overblijven.
Nog voordat ik mijn eerste vraag stel, neemt Tobias Verhoeven me mee voor een rondleiding door het kantoor van Synchroon. Hij heeft foto’s laten printen voor een kennismaking met een Amsterdamse wethouder en pakt ze er weer bij. Hij wijst op Floating Gardens in Sloterdijk, waar woningen en een school één gebouw delen. Bij Wisselspoor in Utrecht laat hij zien hoe het oude spoorerfgoed onderdeel werd van een nieuwe buurt. Ook Waterfront Harderwijk komt langs, een gebied waar Synchroon al bijna twintig jaar aan werkt.
Bij Domus Living legt hij uit hoe je compacte woningen kunt maken als bewoners voorzieningen delen en de woning vanaf het begin op dat gebruik is ingericht. Daarna haalt hij er een foto van Frame in de Amsterdamse Houthaven bij. Hij wijst op de gouden geglazuurde tegels van Tichelaar. Het zijn details die hij onthoudt, ook bij projecten die al langer klaar zijn. De foto’s geven een beeld van de schaal waarop Synchroon werkt, van de inrichting van een kleine woning tot de herontwikkeling van een havengebied. Tussen de foto’s zit één impressie. Het is De Sax op de Rotterdamse Wilhelminapier, waar Synchroon en BPD meer dan 900 woningen in één complex ontwikkelen. In Harderwijk kun je een gebied in fasen ontwikkelen, legt hij uit. Bij De Sax ligt dat anders. ‘Dit is op de startknop duwen en niet meer terug kunnen.’ Het verschil tussen die twee projecten zegt veel over zijn werk. Soms kun je de volgende fase uitstellen. Soms moet je in één keer beslissen.
Van gebouw naar buurt
Verhoeven leerde het vak bij woningbouwvereniging Het Oosten, het latere Stadgenoot. Hij werkte aan de vernieuwing van bestaande wijken. Bestuursvoorzitter Frank Bijdendijk hechtte veel belang aan de kwaliteit van gebouwen en aan de band die bewoners ermee kunnen opbouwen. In 2007 stapte Verhoeven over naar Johan Matser, een van de bedrijven waaruit Synchroon voortkwam. Hij begon er als projectontwikkelaar en werd vervolgens gebiedsontwikkelaar en regiomanager. In 2012 trad hij als adjunct-directeur toe tot het directieteam. Sinds 2018 is hij statutair directeur.
Bij Het Oosten maakte hij kennis met een werkwijze die hij later in de commerciële ontwikkeling wilde terugzien. Een project in een bestaande wijk heeft gevolgen voor mensen die er al wonen. Hun belang blijft ook na de oplevering bestaan. Bij Johan Matser herkende hij die aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving, naast de belangstelling voor klimaat, natuur en mooie gebouwen. Daarom wilde hij juist naar dat bedrijf. Wat hem bij Synchroon houdt, zijn de cultuur, de missie, de korte lijnen en de ruimte die medewerkers krijgen om te ondernemen. Het bedrijf telt volgens Verhoeven ongeveer 75 mensen. Hij noemt integriteit en eerlijk zakendoen als persoonlijke uitgangspunten. Hij omschrijft zijn team als ontwikkelaars die een plan met een sterk concept ook willen realiseren als de uitvoering ingewikkeld wordt. ‘De bewijslast zit hem in de executiepower’, zegt hij. In zijn eigen woorden gaat het erom dat je het kunt maken.
Buiten Synchroon houdt hij zich met dezelfde opgaven bezig. Bij architectuurcentrum Arcam volgt hij onder meer hoe ontwerpers naar zorg en gezondheid in de stad kijken. Bij de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling draait het voor hem om de samenwerking tussen private en publieke partijen en onderwijs. In het gesprek zegt hij dat hij voor het voorzitterschap van die stichting wordt voorgedragen.
Op de vraag waarover hij inmiddels anders denkt, antwoordt hij dat hij meer is opgeschoven van gebouw naar gebied. Bij Wisselspoor kreeg die aandacht voor de buurt al tijdens de ontwikkeling vorm. Een pingpongclub en een imker die kinderen uit de buurt betrok, gaven het voormalige spoorterrein identiteit terwijl de nieuwe wijk nog vorm kreeg. In Te Werve Oost in Rijswijk werken Synchroon en woningcorporatie Rijswijk Wonen volgens een aanpak die ze Buurtleven noemen. Verhoeven beschrijft de volgorde waarin hij wil werken. Eerst brengen de partijen samen met bewoners in beeld wat er sociaal nodig is. Daarna tekenen ze aan de wijk. Het gaat daarmee ook over wat bestaande bewoners aan de vernieuwing hebben, naast de kwaliteit van de woningen die ervoor terugkomen.
Schoonheid van groot belang in een sector die sterk op aantallen stuurt
Hij koppelt die overtuiging onder andere aan de levensduur van een gebouw. ‘Als je materiaal uitgeeft, doe het dan goed, maak niet iets wat we over 30 jaar willen slopen.’ Als bewoners hun omgeving mooi vinden, gaan ze er ook voor zorgen, ze gaan ervan houden. Klimaat, natuur, sterke samenleving en tijdloze schoonheid vormen volgens Verhoeven de vier uitgangspunten waarmee Synchroon plannen ontwikkelt. Het bedrijf stuurt sinds 2021 op CO₂-uitstoot en heeft zijn klimaatplan bijgewerkt. Sinds de publicatie van hun eerste Klimaatplan, hebben ze veel nieuwe praktijkkennis opgedaan. Ze hebben gezien waar de materiaalgebonden CO₂-reductie daadwerkelijk plaatsvindt, en dat ze de Paris Proof reductiepaden niet halen. In het nieuwe Klimaatplan hebben ze hun vijf acties aangescherpt en geherformuleerd.
Miljoenen voor nieuwe posities
Verhoeven wil met Synchroon groeien en blijft daarvoor nieuwe ontwikkellocaties verwerven. Zijn aandacht is in de loop van zijn carrière verschoven van afzonderlijke gebouwen naar buurten. Die belangstelling komt terug in de aankoop van voormalige fabriekslocaties en bedrijfsterreinen, waar Synchroon met partners ruimte ziet voor woningen en andere stedelijke functies. Aan de Rotterdamse Maashaven kocht Synchroon met Maarsen Groep de voormalige Quaker Oats-locatie aan de Brielselaan. De locatie ligt naast de Maassilo, op loopafstand van metrostation Maashaven. Verhoeven noemt Rotterdam een belangrijke stad voor Synchroon. Aan de Brielselaan ziet hij de mogelijkheid om een nieuw stuk stad te maken. De aankoop past daarmee bij zijn ambitie om op gebiedsniveau te ontwikkelen.
Het verwerven van zo’n positie vraagt soms om afspraken met meerdere eigenaren. In de Amsterdamse Contactbuurt, onderdeel van Sloterdijk I, verwierf Synchroon met BPD een positie voor meer dan 400 woningen. Daarvoor sloten de partners overeenkomsten met zeven eigenaren. Verhoeven noemt het een complexe acquisitie. In Zaandam ontwikkelt Synchroon voort op een bestaande positie. Met Blink kocht het bedrijf de voormalige busremise aan de Sluispolderweg. Samen beschikken de partijen daardoor over circa 3,3 hectare aaneengesloten grond in het Sluiskwartier. De gemeente en het Rijk zien hier ruimte voor een stedelijk woon-werkgebied. De aankoop vergroot de mogelijkheden om de herontwikkeling van het gebied vorm te geven.
Bij de uitvoering van projecten houdt Verhoeven de ontwikkeling van de bouwkosten en de gevolgen van geopolitieke onzekerheid in de gaten. Bij De Faam in Breda wordt zichtbaar hoe de verwerving van een voormalige bedrijfslocatie doorwerkt in een woningbouwplan. Aan de Liniestraat kochten Synchroon en Stebru vastgoed. Op het terrein van de voormalige snoepfabriek ontwikkelen ze circa 625 woningen en commerciële ruimte. Voor 237 huurwoningen liggen er koopovereenkomsten. Alwel neemt 124 sociale huurwoningen af. Woonhave koopt 113 woningen voor de middenhuur en vrije sector. Daarmee krijgt de gebiedsontwikkeling die Verhoeven voor ogen heeft ook concrete afnemers voor een deel van het woningprogramma.
Wanneer verkoop de bouw dichterbij brengt
Ook in Utrecht werkt Synchroon met verschillende afnemers. Met AM ontwikkelt het Grow, een plan voor 575 woningen in Merwede. Woonin kocht vastgoed binnen het project. Verhoeven noemt die verkoop belangrijk voor de voortgang en wijst erop dat ook Syntrus Achmea woningen heeft gekocht. Het autovrije concept ziet hij als onderdeel van de aantrekkingskracht voor corporaties en institutionele beleggers. Hij wijst op het gebruik van deelmobiliteit in stedelijke wijken. Grow is bovendien één deel van het werk van AM en Synchroon in Merwede. Verhoeven verwacht dat er nog eens ongeveer 500 woningen volgen.
Aan de Gooiseweg in Amsterdam verkocht Synchroon vastgoed aan De Alliantie. In het gesprek licht Verhoeven toe op welk moment Synchroon doorgaans verkoopt. Dat doet de ontwikkelaar als de vergunning in zicht is en het uitgewerkte plan waarde heeft gekregen. Bij 5Tracks, naast station Breda, nam Synchroon een ander risico. Het project omvat woningen, kantoren, een hotel, een park en een parkeergarage. Synchroon liet de kantoren bouwen terwijl die nog geen huurder of koper hadden. Bij een plan waarin functies en gebouwen samenhangen, kun je zo’n onderdeel moeilijk los zien van de rest. Verhoeven noemt in het gesprek een verhuurstand van circa 70 procent en zegt dat verkoop van de kantoren daarmee in beeld komt.
Bij KJ Den Haag laat Verhoeven zien hoe belangrijk de samenwerking tussen ontwikkelaar, gemeente, belegger en bouwer is voor de voortgang. Synchroon en Amvest wonnen samen de tender voor het project met 393 woningen naast Den Haag Centraal. Tien jaar later volgde de oplevering. Het woongebouw maakt deel uit van een nieuwe entree aan de noordzijde van het station, met een stadshal en ruimte voor winkels en andere commerciële functies. Volgens Verhoeven strandde het project tussentijds bijna. De gemeente bleef betrokken, net als de belegger, en bouwer J.P. van Eesteren besloot in korte tijd het werk op zich te nemen. Verhoeven benadrukt daarmee de rol van de betrokken mensen: hun bereidheid om samen verder te gaan was bepalend voor de voortgang. ‘Het is mensenwerk’, zegt hij.
In Harderwijk liep de samenwerking met de gemeente over een nog langere periode. Verhoeven noemt Waterfront als voorbeeld van een gebiedsontwikkeling die alleen verder kon door goed samen te werken en het plan aan te passen. Het werk betrof circa 40 hectare en omvatte onder meer een sanering, het verleggen van land en water en de aanleg van een nieuwe boulevard, twee havens en een stadsstrand. De ruimte om het plan onderweg te wijzigen, hield de ontwikkeling volgens hem haalbaar.
Op de vraag naar de woningproductie noemt Verhoeven drie verschillende cijfers. Hij spreekt van circa 3.600 woningen in aanbouw, bijna 1.600 bouwstarts in 2026 en tot en met oktober 2026 800 woningen verkocht, samen met hun partners. Die cijfers beschrijven verschillende fasen. Een verkochte woning kan nog in ontwikkeling zijn en woningen in aanbouw kunnen in een eerder jaar zijn gestart. Als voorbeelden uit het werkprogramma noemt hij onder meer NDSM, De Faam, Te Werve, Waterfront Harderwijk en The Sax. Voor het daaropvolgende jaar spreekt hij over 1.300 tot 1.400 woningen die Synchroon samen met hun partners in aanbouw wil nemen.
Tien procent voor wat de buurt nodig heeft
Synchroon maakt deel uit van TBI, waarvan Stichting TBI de enige aandeelhouder is, en daarmee Steward Owned is. Volgens Verhoeven biedt die structuur ruimte om verder vooruit te kijken, omdat de stichting de continuïteit van de bedrijven centraal stelt. In de uitvoering houdt Synchroon ruimte om partners te kiezen. Bij KJ bouwde zusterbedrijf J.P. van Eesteren, terwijl Van Wijnen de bouw van Grow voor zijn rekening neemt.
De aandacht voor de lange termijn krijgt binnen TBI ook vorm via fondsen voor klimaat, onderwijs en cultureel erfgoed. Synchroon geeft daar zelf invulling aan met Generatie 10. Via dit programma reserveert het bedrijf naar eigen zeggen 10 procent van het resultaat voor maatschappelijke initiatieven. Verhoeven noemt buurtvoorzieningen, kunst en bosaanplant als voorbeelden. Daarmee wil Synchroon bijdragen aan voorzieningen en activiteiten waarvoor binnen de begroting van een afzonderlijk gebiedsontwikkeling weinig ruimte is. De komende tijd wil Verhoeven zorg en gezondheid nadrukkelijker opnemen in de plannen voor buurten. In het Rotterdamse Lombardijen werkt Synchroon met Havensteder en de gemeente aan wijkvernieuwing.
Bij de Kop van Homerus noemt hij een groei van circa 50 naar 500 woningen. De opgave is daar ook hoe je in een buurt met meer bewoners ruimte maakt voor ontmoeting en zorg dichtbij huis. Hoe je met de ruimtelijke opgaven bijdraagt aan de maatschappelijke opgaven in de wijk. Aan het eind van het gesprek vraag ik waarop ik hem bij een volgend interview mag aanspreken. Hij kiest voor Generatie 10. Dan moeten de eerste resultaten zichtbaar zijn. Bij de rondleiding kon Verhoeven met foto’s laten zien wat Synchroon al heeft gebouwd. Bij een volgend bezoek zal één voorbeeld genoeg zijn om zijn belofte concreet te maken. Een buurtvoorziening die er dankzij dat fonds is gekomen, met bewoners die vertellen wat ze eraan hebben.